Làm Cha Mẹ Trong Thời Kỳ Hiện Đại

Hẳn đối với các bậc làm cha mẹ, ngoài việc lo ăn mặc, lo nhà cửa, lo phương tiện,… cái lo nhất chính là lo giáo dục cho con cái, làm sao cho chúng nên người, thành đạt và hạnh phúc. Với mong muốn những điều tốt đẹp nhất cho con cái, người ta luôn cố gắng lo cho con vào trường chuyên này, lớp chọn kia, hay khá hơn, lo cho con vào học ở một trong các trường quốc tế. Tuy nhiên, trường lớp dù có tốt đến đâu, sự giáo dục trong gia đình từ cha mẹ còn quan trọng hơn, ảnh hưởng đến sự hình thành nhân cách, sự phát triển tâm lý, tình cảm cũng như thể chất của trẻ. Vậy chúng ta phải chọn phương pháp nào cho phù hợp: nghiêm khắc và kỷ luật, hay dễ dãi và chiều chuộng?

Theo nhà tâm lý học Dian Baumrind, có 4 kiểu cha mẹ như sau: kiểu độc đoán (authoritarian), kiểu dễ dãi (permissive), kiểu buông thả (uninvolved), và kiểu tin cậy (tạm dịch từ từ authoritative). Trong 4 kiểu cha mẹ này, duy chỉ có kiểu tin cậy là phương pháp tích cực và tốt nhất. Đây là sự kết hợp hài hoà giữa sự kiểm soát hành vi, với sự đáp ứng về nhu cầu tình cảm của trẻ (cảm giác ấm áp của tình yêu thương). Một số nét tiêu biểu như sau:

Chiến lược xây dựng kỷ luật bằng cách trẻ được phân công một số việc nhà như dọn phòng, vệ sinh, chuẩn bị bàn ăn, dọn bàn ăn v.v. từ đó chúng hiểu rằng chúng được kỳ vọng và có trách nhiệm hoàn thành một số việc có ích cho bản thân và cho những người chung quanh. Qua những hành động này, trẻ được nâng cao tinh thần tuân thủ kỷ luật, sự vâng lời, và luôn chấp hành luật lệ.
Kỷ luật tuy được xem là qui tắc phải thực hiện, các bậc huynh huynh luôn luôn giải thích cho trẻ hiểu lý do và ý nghĩa tại sao phải làm điều đó.
Mặc dù cha mẹ luôn là người quyết định cuối cùng, trẻ luôn được khuyến khích tranh luận và phát biểu ý kiến độc lập, đề cao quyền tự do chọn lựa, phân tích được và mất giữa các chọn lựa khác nhau.
Trên hết là sự quan tâm, tình cảm đầm ấm của gia đình, để trẻ tin tưởng rằng mọi nhu cầu vật chất, tình cảm và tinh thần của chúng đều được đáp ứng.

Ngoài kiến thức khoa bảng, ngoại ngữ, hay các kỹ năng về âm nhạc, nghệ thuật hay thể thao, thiết nghĩ ta cần đề cập đến một chiều kích vô cùng cần thiết, đó chính là các giá trị của cuộc sống và thái độ trong mọi hành động. Nếu con trẻ được trang bị một thang giá trị và thái độ đúng đắn, kiến thức và kỹ năng sẽ tự đến với chúng, và cuộc sống của chúng chắc chắn sẽ hạnh phúc và thành đạt. Các giá trị cốt lõi cần được đề cao như: Yêu thương và Đồng cảm, Quan tâm và Phục vụ, Bình đẳng và Công bằng. Và trong mọi việc làm, mọi sinh hoạt là sự giáo dục những thái độ tích cực như khuyến khích bản thân, chấp nhận thách thức, và luôn phấn đấu để hoàn thiện. Với cách nhìn nhận tích cực như vậy, việc làm cha mẹ sẽ trở nên lý thú và nhẹ nhàng, và chắc chắn con trẻ sẽ hạnh phúc, khoẻ mạnh về thể chất, tình cảm cũng như tinh thần.

Tiến sĩ giáo dục học Huỳnh Công Minh Tổng Hiệu trưởng tại
Hệ thống trường EMASI, với 45 năm kinh nghiệm trong ngành giáo dục